کاربرد دستگاه RO در صنعت آبمیوه سازی

⦁ تصفیه آب مورد استفاده در بویلرها
⦁ تصفیه آب مصرفی جهت رقیق سازی انواع شربت ها و آب میوه ها
⦁ تغلیظ آب میوه ها

۱- تصفیه آب مورد استفاده در بویلرها

در گذشته به منظور تصفیه آب دیگ های بخار رزین های تبادل یونی سدیمی مورد استفاده قرار می گرفت. از آنجا که این رزین ها مواد محلول آب را کاهش نداده و صرفاً رسوب گذاری را به تاخیر می اندازند، غلظت املاح آب داخل دیگ بخار به مرور افزایش می یافت. به منظور کاهش غلظت املاح ناگزیر بودند مقدار فراوانی از آب دیگ بخار را بصورت بلودان خارج نمایند که این امر باعث اتلاف سوخت و آب می شد. با توجه به افزایش روز افزون قیمت سوخت و کمبود آب، ادامه روند فوق به لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست. لذا امروزه استفاده از سیستم های اسمز معکوس ، جایگزین سیستم های تبادل یونی شده است. که علاوه بر مزایای فراوان سیستم های اسمز معکوس ، این سیستم ها قادرند مواد محلول در آب را تقریباً بطور کامل حذف نمایند. از این رو میزان مصرف آب و در نتیجه اتلاف سوخت در اثر بلودان به حداقل میزان ممکن می رسد.

۲- تصفیه آب مصرفی مورد استفاده در رقیق سازی

به طورکلی آبی که وارد کارخانجات مواد غذایی شده و برای رقیق سازی انواع شربت ها و آب میوه ها و نوشابه ها، مورد استفاده قرار می گیرد، باید دارای همان استانداردهایی باشد که برای آب آشامیدنی لازم است. براین اساس مناسب بودن آب از سه دیدگاه مهم قابل بررسی است :

⦁ ویژگی های ظاهری شامل رنگ ، بو ، طعم و شفافیت
⦁ کیفیت میکروبی
⦁ ترکیب شیمیایی

در صورتی که ناخالصی های آب از مقدار مجاز آنها بیشتر باشد، دامنه اثرات آنها از تغییر طعم و بوی آب تا ایجاد سرطان متغیر است. جدول ۱ حد مجاز برخی از آلاینده های آب و اثرات نامطلوب ناشی از مقادیر بیش از حد مجاز را، بر کیفیت آب آشامیدنی نشان می دهد.

۳- تغلیظ آب میوه ها

تغلیظ آب میوه معمولا در صنایع غذایی عمومیت دارد. اگر غلظت شکر در جریان خوراک، کمتر از ۱۴ % باشد، استفاده از اسمز معکوس جهت پیش تغلیظ آب میوه در مقایسه با سیستم تبخیر در اولویت است . در این محدوده از غلظت، تغلیظ با استفاده از سیستم اسمز معکوس (RO) و بدون این که از تبخیر استفاده شود، انجام می گیرد، ضمن این که در هزینه بهره برداری نیز صرفه جویی می شود. اگر هنوز تبخیر کننده سفارش داده نشده باشد، استفاده از سیستم اسمز معکوس موجب صرفه جویی در سرمایه اولیه نیز می شود که همراه با این سیستم می توان یک سیستم تبخیر کوچک تر سفارش داد.

باید توجه کرد که تبخیر مزه آب میوه را تغییر می دهد . اجزای فرار به هدر می روند و سایر چربی ها قابلیت اکسید شدن پیدا می کنند. مزه در تغلیظ آب میوه با استفاده از سیستم اسمز معکوس تغییرات بسیار کمتری در مقایسه با روش تبخیری خواهد داشت. یک مثال استفاده از RO درتغلیظ آب سیب در ادامه تشریح می گردد :
یکی از مناسب ترین کاربردهای RO در صنایع غذایی، بازیافت مرحله دوم آب سیب است. غلظت شکر (فروکتوز ) آب سیب، بین  ۱۲ تا ۱۳ Brix می باشد. بسیاری از دستگاه های آبمیوه گیری در جدا کردن تمام شکر اضافی از گوشت سیب، محدودیت دارند. در مرتبه دوم به منظور استحصال بیشتر آبمیوه مجددا به گوشت سیب، آب اضافه می شود . غلظت شکر در مرحله دوم آبمیوه گیری حدود ۶ Brix است. اسمز معکوس انتخاب خوبی است تا این آبمیوه رقیق را در حد غلظت اولیه آن، تغلیظ نماید. در حقیقت، در کارخانه آبمیوه گیری ، استفاده از دستگاه RO برای رسیدن به غلظت مطلوب، امری عادی است تا آبمیوه تولیدی در نهایت، تثبیت گردد. غلظت شکر سیب طی فصول سال، متغیر است به تبع آن غلظت آب سیب هم در مرحله دوم متغیر بوده و سرانجام این امر موجب می شود که آب سیب طعم خوبی داشته باشد .
استفاده از اسمز معکوس در تغلیظ بعضی از انواع آب میوه ها، شامل سیب، توت فرنگی، هلو، شفتالو، آناناس و گلابی موفقیت آمیز بوده است.

منبع : مقالات تخصصی شرکت فن آوری آب ثمین